◄ Πίσω

Βυζαντινά πρωτογράμματα

 

Βυζαντινά Πρωτογράμματα

Στο Βυζάντιο μέχρι την ανακάλυψη της τυπογραφίας τα πατερικά κείμενα ήταν χειρόγραφα.  Η διακόσμηση των χειρογράφων γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη.  Λειτουργούσαν πολλά και σημαντικά βιβλιογραφικά εργαστήρια κυρίως στα μοναστήρια, όπου έγραφαν βιβλία και αντέγραφαν αρχαία κείμενα.

 

     Η καλλιγράφηση ενός βιβλίου ή χειρογράφου ήταν ιδιαίτερα σημαντική και γινόταν από καλλιτέχνες καλλιγράφους που διακοσμούσαν τους τίτλους και τα πρωτογράμματα τα οποία  σχεδίαζαν με λεπτομέρεια, φαντασία και πολλά αρμονικά ή αντίθετα χρώματα.

 

     Σε ένα κείμενο συμμετείχαν οι χρυσογράφοι, οι οποίοι έγραφαν το κείμενο με χρυσό, οι ερυθρογράφοι, οι οποίοι έγραφαν με κόκκινο, και οι μικρογράφοι που σχεδίαζαν τις μικρογραφίες, τις οποίες  τοποθετούσαν συνήθως στο περιθώριο του κειμένου ή τις διαμόρφωναν ως ολοσέλιδες.  Παρίσταναν δε σκηνές από τη ζωή του Χριστού, των Αγίων, των Αυτοκρατόρων και πολεμικά γεγονότα.

 

     Τα χρώματα που χρησιμοποιούν οι Βυζαντινοί για τη διακόσμηση των χειρογράφων ήταν πολλά. Το μελάνι για τα κείμενα ήταν συνήθως μαύρο και το έλεγαν γραφικόν  μέλαν, ή μέλαν.  Το παρασκεύαζαν από φυσικές ουσίες, από καπνιά ή αραβική γόμμα.

 

    Για τη διακόσμηση των χειρογράφων, τη σχεδίαση των κοσμημάτων, και την καλλιγράφηση των πρωτογραμμάτων, οι καλλιτέχνες γραφείς, χρησιμοποιούσαν κόκκινη μελάνη προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή του αναγνώστη.

Το πορφυρό ήταν κόκκινο χρώμα που παρασκευαζόταν από το κοχύλι πορφύρα. Το χρώμα αυτό ήταν εξαιρετικά ακριβό και το χρησιμοποιούσαν στα αυτοκρατορικά  βιβλιογραφικά εργαστήρια για πολύτιμα χειρόγραφα.

     Η χρήση του χρυσού γινόταν σε εξαιρετικές περιπτώσεις για τη γραφή των τίτλων και των πρωτογραμμάτων.

   Άλλα μελάνια ήταν το κυανοπράσινο από οξείδιο του χαλκού, και το κίτρινο από το λουλούδι του κρόκου.  Όλα τα χρώματα πριν τα χρησιμοποιήσουν τα διέλυαν σε φυτική γόμα (κόμμι) ή σε βρασμένο ρυζάλευρο.